جليل عرفان منش

63

جغرافياى تاريخى هجرت امام رضا ( ع ) از مدينه تا مرو ( فارسي )

قدمگاه امام رضا عليه السّلام در جنوب آبادى كهنك بقعهء كوچكى از آجر با گنبدى دو طبقه و گلابى مانند وجود دارد كه قدمگاه امام رضا عليه السّلام ناميده مىشود ، گنبد بر يك قاعدهء مدوّر و قطور بنا شده است . بنا داراى دو طاق رومى كوچك در جبههء ايوان شمالى است . اضلاع خارجى بقعه 11 * 10 متر است و بقعه در ميان قبرستانى واقع است و اراضى زراعتى و درختان كنار اطراف آن را گرفته‌اند . به نظر مىآيد اصل بنا يك چهار طاقى قديمى باشد كه بر روى آن گنبد ساخته‌اند . در قبرستان قدمگاه امام رضاى كهنك نيز يك سنگ قبر كهنه با نقش خنجر و كلاه‌خود در فاصلهء 200 مترى ديوار اين بقعه ديده مىشود . « 87 » در آثار تاريخى شوشتر ، در منطقهء « دش زورك » كه آبادى بزرگى است در منتهى اليه بلوك عقيلى و در نزديكى رودخانه‌اى كه به كارون مىريزد ، چند بقعه ديده مىشود كه هيچ كدام به لحاظ تاريخى قدمتى ندارد ، يكى از اين بقاع به نام امام رضا عليه السّلام و ديگرى شاهچراغ « 88 » ناميده مىشود . « 89 » بقعهء ديگرى در منطقهء كنارستان نزديك بنهء حاج سلطان ، به نام بقعهء امام ضامن نيز ديده مىشود . « 90 » اطلاعات به دست آمده از تذكره‌ها و تواريخ محلّى شوشتر و دزفول و آنچه منابع قديم ، از جمله ياقوت و مقدّسى ( به سال 623 و 375 ) در خصوص قدمگاه ،

--> ( 87 ) - احمد اقتدارى ، ديار شهرياران ، بخش اول ، 1 / 2 - 351 . ( 88 ) - منظور احمد بن موسى عليه السّلام است كه آن بزرگوار نيز چند سال بعد از مسافرت برادرش امام على بن موسى الرضا عليه السّلام از مدينه عازم خراسان شد و در راه فارس توسط عامل مأمون كه قصد كشتن وى و ساير خاندان او را داشت در منطقهء خان زنيان ناچار به جنگ شد ، و سرانجام پس از چند نبرد در شيراز به شهادت رسيد . جهت اطلاع نگاه كنيد به : مجلسى ، بحار الانوار ، 11 / 276 ، 12 / 216 ؛ شيخ عباس قمى ، الكنى و الالقاب ، ص 317 ؛ باقر شريف قريشى ، حياة الامام موسى بن جعفر ( متن عربى ) ، 2 / 410 ؛ حاج محمّد هاشم ، منتخب التواريخ ، ص 522 ؛ سلطان الواعظين ، شبهاى پيشاور ، ص 115 ؛ فرصت الدوله ، آثار العجم ، ص 445 ؛ سيد جلال الدين محمّد شريفى ، آثار الاحمديّه ، 10 - 8 ؛ مقدّس اردبيلى ، حديقة الشيعة ، ص 692 ؛ باقر خوانسارى ، روضات الجنات ، 1 / 60 ؛ روضاتى ، جامع الانساب ، ص 65 . ( 89 ) - ديار شهرياران ، بخش اول ، 1 / 775 . ( 90 ) - همان ، ص 771 .